Salt Beyoğlu'nda “Tasarımcının Notu” Sergisi

Garanti BBVA bünyesindeki Salt, yeni sergisi “Tasarımcının Notu”nu 11 Eylül Çarşamba günü Salt Beyoğlu’nda sanatseverlerin beğenisine sundu. Sergi, Türkiye'de grafik tasarım alanının 20. yüzyılın son çeyreğinde geçirdiği dönüşümü kitap ekseninde ele alarak, tasarımcının 'kitap'taki eksik anlatısını tamamlamayı hedefliyor.

Kültür yayıncılığının yükselişe geçtiği ve grafik tasarımcının sektörde öne çıkan bir özne haline geldiği bu süreç, 1970'li yıllardan 1990'lara uzanıyor. Bu dönemde kitaplar, sadece kapaklarıyla değil, bütüncül bir tasarım nesnesi olarak algılanmaya başlandı. Türkiye'nin siyasi, ekonomik ve toplumsal açıdan önemli kırılmalar yaşadığı 20. yüzyılın son çeyreği, 24 Ocak 1980 kararları ve ardından gelen 12 Eylül darbesiyle neoliberal bir dönüşümün zeminini hazırladı. Bu dönüşümün kültür alanında da güçlü etkileri oldu; 1980'lerde özel sektörün kültüre yönelmesi, medya, reklamcılık, yayıncılık ve güncel sanat gibi birçok alanda yeni kapılar açtı.

Kültür Yayıncılığında Dönüşüm ve Tasarımcının Yeri

1980'lerde yayıncılık, banka ve holdinglerin prestij faaliyetleriyle yeni bir boyut kazandı. Kitaplar, bir yandan siyasi yasaklarla karşılaşırken, diğer yandan gelişen kültür endüstrisi ve rekabet ortamında kültürel bir meta olarak değer görmeye başladı. Bu durum, görsel iletişimde yeni arayışları beraberinde getirerek “grafik tasarım” ve “grafik tasarımcı” kavramlarını ön plana çıkardı. 1990'lar ise bu gelişmelerin kitap üzerindeki etkilerinin belirginleştiği yıllar oldu. Grafik tasarımcının önemi artarken, bilgisayarın tasarım sürecine entegrasyonu, tasarımcı ile matbaa arasındaki mesafeyi kısaltarak baskı sürecindeki birçok uzmanlığı dönüştürdü.

“Tasarımcının Notu” sergisi, Eureko Sigorta ve Jotun’un katkılarıyla, tasarımcının bir kitabın oluşumundaki karar süreçlerini, yayıncıdan matbaacıya kadar farklı aktörlerle ilişkilerini ve kültür ortamındaki konumunu gözler önüne seriyor. Salt Beyoğlu’nun üçüncü katından Forum’a yayılan sergi, kitabın “basılı” ve “elektronik” olarak yeniden tanımlandığı 2000'lerin tasarım kültürüne zemin hazırlayan döneme, kitaplar, arşiv belgeleri ve mülakatlar eşliğinde kapsamlı bir bakış sunuyor. Eda Sezgin tarafından programlanan sergi, 11 Eylül 2024 ile 2 Şubat 2025 tarihleri arasında Salt Beyoğlu’nda ücretsiz olarak ziyaret edilebilir. Sergiye paralel kamu programları saltonline.org ve Salt’ın sosyal medya kanallarında duyurulacaktır.