DSÖ'den Demans Riskini Azaltma Rehberi: Yeni Tavsiyeler

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), 15 Temmuz 2026 tarihinde demans riskini düşürmeye yönelik ikinci baskı rehberini kamuoyuyla paylaştı. Bu kapsamlı kılavuz, fiziksel hareketlilikten toplumsal etkileşimlere, uzun süreli sağlık sorunlarının kontrolünden hava kirliliğinin etkilerine kadar çeşitli değiştirilebilir risk faktörlerine dikkat çekiyor.

Koruyucu Alışkanlıklar Demans Riskini Azaltmada Kilit Rol Oynuyor

Yeditepe Üniversitesi Hastaneleri Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Canan Aykut Bingöl, demansın kesin bir tedavisinin henüz bulunmadığını vurgulayarak, yaşam boyu sürdürülen koruyucu uygulamaların hastalığın ortaya çıkma olasılığını azaltmada kritik bir rol oynadığını ifade etti. Dünya genelinde milyonlarca kişiyi etkileyen demans, yaşlanan dünya nüfusuyla birlikte giderek daha ciddi bir halk sağlığı meselesi haline geliyor. DSÖ'nün güncellediği “Demans Riskinin Azaltılması Rehberi”, hastalığın gelişme riskini azaltabilecek yaşam tarzı değişikliklerine dair en yeni bilimsel verileri bir araya getiriyor. Prof. Dr. Bingöl, 2019'daki ilk rehberden sonra hazırlanan bu ikinci baskının, son yıllarda elde edilen bilimsel bulgular ışığında önemli ölçüde genişletildiğini belirtti.

Demans Görülme Sıklığı Artıyor: Değiştirilebilir Risk Faktörleri Önemli

Prof. Dr. Canan Aykut Bingöl, 2021 itibarıyla dünya genelinde yaklaşık 57 milyon bireyin demansla yaşadığını ve bu kişilerin çoğunun düşük ve orta gelirli ülkelerde bulunduğunu hatırlattı. Demansı tamamen durduracak veya iyileştirecek kesin bir tedavinin hala mevcut olmadığını belirten Bingöl, “Bu nedenle, yaşam boyu uygulanabilecek önleyici stratejiler, gelecekte demans görülme sıklığını azaltmada en etkili yaklaşım olarak kabul edilmektedir. Risk faktörlerinin önemli bir kısmı değiştirilebilir niteliktedir ve bunların erken dönemde kontrol altına alınması büyük önem taşımaktadır” şeklinde konuştu. Güncellenen rehberde HIV, inme ve travmatik beyin hasarı gibi sekiz yeni risk faktörünün eklendiğini, ayrıca mevcut sekiz risk faktörüne ilişkin bilimsel kanıtların da yeniden değerlendirildiğini bildirdi. Rehberdeki tavsiyeler üç ana başlık altında toplanıyor: sağlıklı yaşam alışkanlıklarının teşvik edilmesi, demans riskiyle ilişkili sağlık sorunlarının etkin yönetimi ve çevresel risk faktörlerinin azaltılması.

Fiziksel Aktivite, Sosyal Yaşam ve Kronik Hastalık Kontrolü

DSÖ rehberinde özellikle düzenli fiziksel aktivitenin, bilişsel egzersizlerin ve sosyal yaşamın sürdürülmesinin öne çıktığını belirten Prof. Dr. Bingöl, normal bilişsel işlevlere sahip veya hafif bilişsel bozukluğu olan yetişkinlerde bilişsel eğitim programları ile sosyal etkinliklere katılımın önerildiğini aktardı. Düzenli fiziksel aktivitenin ise demans riskini azaltmada en güçlü bilimsel kanıtlarla desteklenen uygulamalar arasında yer aldığını ifade etti. Rehberde sadece yaşam tarzının değil, hipertansiyon, diyabet, obezite, yüksek kolesterol, işitme kaybı, uyku bozuklukları ve depresyon gibi kronik hastalıkların uygun şekilde yönetilmesinin de koruyucu etkisine işaret edildiği belirtildi. Sigarayı bırakmanın güçlü bir tavsiye olarak yer aldığını, alkol tüketimini sınırlamanın ve sağlıklı beslenmenin de riski azaltan önemli yaşam tarzı değişiklikleri arasında olduğunu dile getirdi.

Çevresel Faktörler ve 7 Öneri

Yeni rehberde ilk kez çevresel risk faktörlerine daha geniş yer verildiğini belirten Prof. Dr. Canan Aykut Bingöl, özellikle hava kirliliğine uzun süreli maruz kalmanın demans gelişimi açısından önemli bir risk faktörü olarak değerlendirildiğini söyledi. Prof. Dr. Bingöl, demans riskini düşürmek için günlük yaşamda uygulanabilecek yedi öneriyi şöyle sıraladı: düzenli fiziksel aktivite yapın, sosyal yaşamın içinde kalın, tansiyon, diyabet ve kolesterol gibi kronik hastalıkları kontrol altında tutun, sigara kullanmayın ve alkol tüketimini sınırlayın, Akdeniz tipi dengeli ve sağlıklı beslenin, işitme ve görme kayıplarını ihmal etmeyin ve gerektiğinde tedavi olun, son olarak düzenli ve kaliteli uyuyarak beyin sağlığını destekleyen yaşam alışkanlıkları edinin.