Unutkanlıklar Farklı Kökenlere Sahip Olabilir

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Nöroloji Uzmanı Doç. Dr. Burcu Polat, unutkanlığın farklı türlerini ve bu türleri ayırt etmenin neden bu kadar kritik olduğunu detaylıca açıkladı. Polat'a göre, nörolojik ve psikiyatrik temelli unutkanlıklar, altında yatan mekanizmalar ve klinik özellikler bakımından önemli farklılıklar gösteriyor. Unutkanlık, Alzheimer gibi nörodejeneratif hastalıkların yanı sıra psikiyatrik rahatsızlıkların da ortak bir belirtisi olabiliyor.

Nörolojik Unutkanlık: Yavaş ve İlerleyici Seyir

Doç. Dr. Burcu Polat, nörolojik kökenli unutkanlığın genellikle yavaş, sinsi bir başlangıç sergilediğini ve zamanla ilerleyici bir karakter taşıdığını belirtti. Bu tür unutkanlıkta ilk olarak yakın hafıza bozulurken, hasta genellikle unuttuğunun farkında olmayabilir veya durumu önemsemeyebilir. Zamanla dil, yön bulma ve yürütücü işlevler gibi diğer bilişsel alanlar da etkilenir. Nörolojik muayenelerde yürüme bozuklukları veya güç kaybı gibi ek bulgulara rastlanabilir. Nöropsikolojik testlerde gerçek bir öğrenme veya hatırlama güçlüğü gözlenirken, verilen ipuçları bile performansı düzeltmede yetersiz kalır.

Psikiyatrik Unutkanlık: Duygudurumla İlişkili ve Geçici

Psikiyatrik kaynaklı unutkanlık ise genellikle daha yeni bir başlangıca sahip olup, ilgisizlik, uyku-iştah değişiklikleri ve keyifsizlik gibi depresif belirtilerle eş zamanlı ortaya çıkar. Bu durumda hasta, unutkanlığından yoğun bir şekilde şikayetçi olur ve durumu fazlaca önemser. Doç. Dr. Polat, depresif bireylerin performanslarını gerçekte olduğundan daha kötü tanımlama eğiliminde olduğunu ifade etti. Psikiyatrik unutkanlıkta dikkat ve konsantrasyon bozukluğu ön plandayken, gerçek bir hafıza depolama sorunu nadirdir. Testlerde ipucu veya hatırlatma ile performans belirgin şekilde düzelir. Altta yatan duygudurum bozukluğu tedavi edildiğinde bilişsel şikayetler genellikle ortadan kalkar.

Ayırıcı Tanıda Anahtar Sorular

Doç. Dr. Burcu Polat, psikiyatrik ve nörolojik unutkanlık arasında ayrım yapmaya yardımcı olacak bazı önemli ipuçları olduğunu dile getirdi. Bu ipuçları arasında şikayetin kişinin kendisinden mi yoksa yakın çevresinin gözleminden mi kaynaklandığı, ipucu verildiğinde performansın düzelip düzelmediği, eşlik eden duygudurum bulgularının varlığı ve durumun zaman içindeki gidişatının dalgalı mı yoksa istikrarlı ilerleyici mi olduğu yer alıyor. Polat, bu soruların cevaplarının unutkanlığın nedenini belirlemede önemli bir rehber olabileceğini vurguladı. Her unutkanlığın aynı anlama gelmediğini belirten Polat, bazı unutkanlıkların beyin hücrelerinin yıpranmasından, bazılarının ise ruhsal yorgunluk ve üzüntüden kaynaklandığını, doğru desteği sağlamak için bu ayrımın hayati önem taşıdığını sözlerine ekledi.